(LHH – TP.HCM) – Đại hội lần thứ XIV là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, đánh dấu bước phát triển mới trong sự nghiệp xây dựng, chỉnh đốn Đảng; định hướng chiến lược phát triển nhanh, bền vững đất nước; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
Trong dự thảo báo cáo chính trị, Đảng ta xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KH&CN, ĐMST & CĐS) là một trong những quyết sách chiến lược đột phá, là động lực trung tâm để kiến tạo mô hình tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Điều này phản ánh quan điểm mới trong tư duy phát triển — không chỉ coi KH&CN là công cụ hỗ trợ, mà là trung tâm của tăng trưởng và phát triển bền vững cho giai đoạn tới.
Văn kiện đã nêu rõ cần đổi mới mạnh mẽ thể chế, hoàn thiện chính sách để khơi thông động lực KH&CN, ĐMST & CĐS, trong đó:
- Hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với thị trường, chuẩn mực quốc tế;
- Tạo cơ chế vượt trội cho các hoạt động sáng tạo;
- Loại bỏ các rào cản, nút thắt trong nghiên cứu và sử dụng công nghệ.
Điều này nhằm thúc đẩy môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả khoa học, và tăng cường vai trò của thị trường cùng sự tham gia của doanh nghiệp.
Dự thảo văn kiện nhấn mạnh liên kết KH&CN với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động, coi đây là động lực tạo đột phá mới trong giai đoạn phát triển tới — nhất là trong bối cảnh chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức.
Như vậy, Đảng ta đã xác định đây là yếu tố then chốt để Việt Nam hội nhập sâu rộng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và ứng phó với biến động kinh tế — xã hội toàn cầu.
Dựa trên các nội dung trong văn kiện, cộng đồng trí thức TP.HCM có những kỳ vọng chính như sau:
Thứ nhất, Đại hội sẽ thông qua chủ trương thể chế hóa KH&CN một cách quyết liệt, bao gồm:
- Sửa đổi các quy định về quản lý, đầu tư, phân bổ tài chính cho KH&CN theo hướng khuyến khích sáng tạo và tự chủ;
- Xây dựng cơ chế ưu đãi cho R&D, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia các hoạt động khoa học;
- Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Thứ hai, Đại hội sẽ thống nhất cơ chế thu hút và giữ chân nhân tài trong nước và từ nước ngoài, với chính sách thu nhập, đầu tư nghiên cứu rõ ràng và cạnh tranh.
Thứ ba, Đại hội sẽ cụ thể hóa những định hướng Khoa học & Công nghệ thành các chương trình hành động tập trung vào:
- Năng lượng tái tạo;
- Nông nghiệp thông minh;
- Công nghệ sinh học;
- Kinh tế tuần hoàn và quản lý tài nguyên hiệu quả.
Thứ tư, Đại hội sẽ thống nhất Thành lập cơ quan tư vấn trí thức quốc gia và mạng lưới chuyên gia quốc tế để góp ý trực tiếp vào chính sách, giúp Việt Nam tận dụng tốt hơn lợi thế khoa học và công nghệ.
Tóm lại, Đội ngũ trí thức kỳ vọng rằng Đại hội sẽ đưa ra những quyết sách mạnh mẽ hơn, cụ thể hoá trong chương trình hành động để:
- Khơi thông thể chế;
- Thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao;
- Gắn KH&CN với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.
Đội ngũ trí thức TP.HCM luôn tin tưởng sâu sắc rằng, với trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, trước Nhân dân và trước lịch sử, Đại hội sẽ đề ra những quyết sách đúng đắn, mang tầm chiến lược, tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, đưa đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, bền vững hơn.
GS. TS. Nguyễn Văn Phước
Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ Thuật TP. Hồ Chí Minh
