(LHH – TP.HCM) – Sáng ngày 06/02/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Chi cục Bảo vệ môi trường tổ chức Hội thảo “Giải pháp ngăn ngừa, kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”.
Hội thảo có sự góp mặt của đại diện các Sở, Ban, ngành, các nhà khoa học, chuyên gia về đa dạng sinh học, môi trường và nông nghiệp. Hội thảo nhằm thúc đẩy công tác ngăn ngừa và kiểm soát các loài ngoại lai xâm hại – một trong những vấn đề ngày càng gây ra nhiều mối đe dọa đối với sự bền vững của hệ sinh thái và sự đa dạng sinh học của Thành phố.
Tại Hội thảo có 05 báo cáo tham luận đến từ Chi cục Bảo vệ môi trường, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam, Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Ban quản lý khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ và Hội Sinh vật cảnh.
Theo báo cáo, Việt Nam có 6 loài sinh vật ngoại lai nguy hiểm tính đến năm 2014: cây Mai dương, Ốc bươu vàng, Ốc sên châu Phi, Bèo Nhật Bản, cây Bông ổi (Trâm ổi ngũ sắc) và Sâu róm thông. Hiện nay, còn có thêm Rồng đất Nam Mỹ, Tôm hùm đỏ, Ốc bươu vàng, Rùa tai đỏ, và Cá lau kiếng.
Ngoài ra còn có một số loại cây kiểng lạ nhập khẩu vào nước ta và được rao bán ở khắp các cơ sở cây cảnh bonsai. Đó là cây Nắp ấm (Pitcher plants: Nepenthes spp.), cây Loa kèn vàng (the yellow trumpet: Lilium sp.), cây Bắt ruồi (venus flytrap: Dionaea muscipula), cây Gọng vó (sundew: Dionaea muscipula) và một số loại cây ăn thịt lớn khác có nguồn gốc từ Indonesia như cây Nepenthes và cây Amorphophallus titanum. Những loài cây này có hình dáng lạ, màu sắc bắt mắt, đang được nhiều người tìm mua.
Việt Nam đã công bố tài liệu cơ bản về 100 loài sinh vật xâm hại nguy hiểm nhất trên thế giới. Tư liệu này giúp người dân có cái nhìn khái quát về các đối tượng nguy hại trên thế giới cũng như ở nước ta hiện nay. Tuy nhiên, không phải sinh vật ngoại lai nào cũng gây hại hoặc chỉ có gây hại mà thôi. Nhiều loài nếu được quản lý và kiểm soát tốt sẽ có giá trị về mặt kinh tế hoặc làm cảnh. Một số loài tảo có khả năng hấp thu kim loại nặng hay các hợp chất hữu cơ. Chúng có thể được sử dụng để xử lý nguồn nước bẩn hay các vùng ô nhiễm. Chúng ta nên xem xét cả hai tác động tích cực và tiêu cực trước khi đưa ra quyết định quản lý sinh vật ngoại lai.
Để làm giảm tác hại của sinh vật ngoại lai xâm lại, các báo cáo đưa ra các đề xuất: Tiếp cận quản lý dài hạn theo hướng tập trung vào tác động hơn là chỉ tập trung vào loài. Đối với những loài không tiêu trừ hoàn toàn, cần các biện pháp can thiệp để giảm thiểu thiệt hại về kinh tế và đa dạng sinh học theo Luật đa dạng sinh học 2008; Quản lý bằng “Danh mục trắng” và “Danh mục đen” (Danh mục Trắng: Các loài vật cưng an toàn, không có khả năng xâm lấn hoặc lai tạp với loài bản địa – cho phép và khuyến khích nuôi. Danh mục Đen: Các loài có nguy cơ cao như các dòng cá lóc cảnh ngoại lai, rùa nước ngọt xâm lấn. Những loài này cần được quản lý bằng mã định danh (microchip) cho chủ nuôi hoặc yêu cầu giấy phép đặc biệt); Cấp mã định danh điện tử cho sinh vật ngoại lai thuộc danh mục nguy cơ để quản lý chủ sở hữu; Ứng dụng AI để giám sát, phát hiện sớm sự xâm nhập của các loài ngoại lai ngay tại cửa khẩu, sân bay và các dòng nước từ bên ngoài; Thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng tham gia phát hiện và ngăn chặn sớm sự phát tán của sinh vật ngoại lai…
Hội thảo góp phần kết nối thực tiễn đời sống, nghiên cứu khoa học và quản lý nhà nước; Qua đó cũng cung cấp nguồn thông tin để lãnh đạo UBND Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường có những lựa chọn chính sách cụ thể góp phần bảo vệ vững chắc hệ sinh thái của Thành phố Hồ Chí Minh.
Tin/ảnh: Lê Thúy
